Müzik ve Matematik (Pisagor'un Sırrı)

Müziğin Gizli Formülü: Notalar Aslında Birer Matematik Denklemi mi?

En sevdiğiniz şarkıyı dinlerken tüylerinizin diken diken olması, hüzünlü bir melodide gözlerinizin dolması veya ritmik bir parçada aniden dans etme isteği duymanız... Tüm bu yoğun duyguların arkasında soğuk, hesaplanabilir ve kusursuz bir matematik yattığını söylesek ne düşünürdünüz?

Evet, müzik ve matematik, evrenin başından beri omuz omuza yürüyen iki ayrılmaz kardeştir. Bu ilişkinin sırrını çözen ilk kişi ise, okullarda teoreminden dolayı ter döktüğümüz ünlü matematikçi Pisagor olmuştur.

Demirci Dükkanından Çıkan Müzik Teorisi

Efsaneye göre Pisagor, bir gün bir demirci dükkanının önünden geçerken, çekiçlerin örs üzerinde çıkardığı seslerin ne kadar uyumlu (harmonik) olduğunu fark eder. İçeri girip çekiçleri tarttığında, ağırlıkları arasında basit ve tam sayılı oranlar olduğunu görür. Örneğin; bir çekiç diğerinin tam iki katı ağırlığındaysa, aynı notanın bir oktav incesini veya kalınını üretiyordu.

Pisagor bu durumu telli çalgılara uyarladı. Bir teli tam ortadan ikiye böldüğünüzde (1/2 oranı) aynı sesin tam bir oktav incesini elde edersiniz. Teli 2/3 oranında bölerseniz, müzikte "tam beşli" adı verilen, kulağa en kusursuz ve pürüzsüz gelen o sihirli aralığı yakalarsınız. Modern müziğin kullandığı nota dizilimlerinin (Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si) kökeni, tamamen bu kesirli sayıların birbirine bölünmesiyle oluşturulmuştur.

Frekanslar ve Duyguların Matematiği

Bugün dinlediğiniz her ses, aslında saniyedeki titreşim sayısını ifade eden Hertz (Hz) cinsinden bir sayıdır. Örneğin piyanodaki orta "La" notası tam olarak 440 Hz frekansında titreşir. Besteciler, hangi frekansların (yani hangi sayıların) aynı anda çalındığında beynimizde "mutluluk", hangilerinin "gerginlik" veya "korku" yaratacağını çok iyi bilirler.

Bir korku filminde katil yaklaşırken çalan o ürkütücü müziğin sizi germesinin sebebi, notalar arasındaki matematiksel oranın bozulması ve beyninizin bu düzensizliği bir "tehdit" olarak algılamasıdır. Bir dahaki sefere kulaklığınızı takıp en sevdiğiniz çalma listesini açtığınızda, aslında kulaklarınıza doğru süzülen devasa bir matematiksel denklemi dinlediğinizi unutmayın!